X
تبلیغات
پخش زنده جام جهانی

مُدیتـــــــــــالـــــــــــــورژ(مدیریت و متالورژی)
فنــــــی-علمی- آموزشی-اجتماعی 
گذر زمان

آخرین مطالب
اخبار ایران و جهان
نظرسنجی

انواع مدل بر مبنای جنس آنمدل باید  از موادی ساخته شود که دربرابر عوامل جوی ، رطوبت ماسه ، فشار ، ضربه ، لرزش بویژه اصطکاک تحمل زیادی داشته باشد .

مدلهای چوبی : مدلهایی هستند که تمام اجزا آنها را از چوب می باشند . اکثر مدل های اصلی (مادر) از این جنس هستند . این جنس مدل ها جزء مدل های موقت هستند زیرا پس از چندین بار قالب گیری بعلت عوامل جوی و ... تغییر شکل وابعاد می دهند. اگر تعداد دفعات ریخته گری کم باشد برای مثال :یکصد عدد از این جنس جهت مدل سازی استفاده می نماییم. چوب هایی که جهت ساخت این نوع  از مدل استفاده می شوند . معمولاً تراش ، افرا، توسکا ، کاج، گلابی ، گردو و.... می باشند ونباید بیش از 3% الی 5% رطوبت داشته باشند.زیرا با توجه به اینکه دقت ابعادی  تثبیت شکل در مدل سازی اهمیت دارند لذا رطوبت داشتن چوب باعث می شود که بعدها مدل از نظر ابعاد و شکل تغییر یابد.

ب) مدلهای فلزی : مدل  هایی هستندکه از روش ریخته گری تهیه می شوند وبرای ریخته گری آنها  از مدلهای چوبی مادر (اصلی) استفاده می شود. مدلهای فلزی جز مدل های دائمی هستند زیرا پس از بارها قالب گیری دوباره مورد استفاده قرار می گیرند. معمولاً برای ریخته گری با دفعات بیشتر ز 100 عدد مدل فلزی طراحی وساخته می شود. جنس مدل های مرسوم فلزی عبارتند از: آلومینیوم ، فولاد ، چدن ، مس و ... درهنگام ساختن مدلهای مادر (اصلی اولیه) ریخته گری مدل های ثانویه( فلزی) انقباض ثانویه نیز در نظر گرفته می شود .زیرا برای تهیه مدل فلزی نیز یکبار نیاز به ریخته گری می باشد و اگر مدل نیاز به تراشکاری داشته باشد مقداری نیز سطح مضاعف تراشکاری درنظر گرفته می شود.

ج) مدل های پلاستیکی : مدل هایی از جنس موادی نظیر پلی استیرل (یونولیت) ،اپوکسید هارتس (آرالدیت ) وسیلیکون و .... می باشند.

o   پلی استیرل ( یونولیت ) : از پلی استیرل برای روش ریخته گری دقیق ومدل های ذوب شونده استفاده می شود درروش ذوب شونده اگر قطعه ای داشته باشیم که وزن زیادی داشته باشد و اگر ساخت به صرفه نیست ازاین روش استفاده می کنیم . دراین حالت مدل رااز قالب ماسه ای خارج نمی نماییم . و هنگام رسیدن ذوب یه قالب مدل از بین می رود. و ذوب جانشین ان می گردد.

دراین روش نیازی به ساخت جعبه ماهیچه نمی باشد پس از ساخت آنرا با پودر گرافیت پوشش می دهند.

پلاستیک ها به علل ذیل برتری بیشتری به جای استفاده از چوب در مدل سازی دارند.

1-  دربرابر عوامل شیمیایی پایداری بیشتری دارند.

2-  سطوح میکروسکوپی بسیار صافی نسبت به چوبهای و فلزات دارند.

3-  ابعاد وفرم خویش را نسبت به مدل چوبی حفظ می نمایند.

4-  قابلیت جدا شدنی بسیار خوبی از قالب نسبت به چوب و فلز دارند.

5-  دربرابر عوامل مکانیکی مقاوم هستند.

6-  شکل پذیری بسیار  خوبی دارند.

7-  دربرابر عوامل جوی ورطوبت مقاوم هستند.

ب- آرالدیت : اپکسیدها  از خانواده دورپلاستها (Duroplaste ) هستند ، لذا پس از فعل و انفعالات شیمیایی غیر قابل استفاده هستند اپکسیدها (رزین ها ) درکشور آلمان معروف به اپی لوکس (Epilux )  و در ایران به آرالدیت (Araldit ) معروفند.

مواد آرالدیت پس از مخلوط شدن باهاردنر (سخت کننده) و طی زمان بندی مشخص  به ترتیب مراحل فاز مایع به خمیری و جامد را می گذارنند. لذا پس از مخلوط   نمودن با هاردنر می بایستی در فاز  مایع اقدام  به قالب ریزی نمود. درمرحله فاز خمیری می توان اقدام به برش زوائد کرد ولی اگر دراین مرحله اقدام نشود هنگام منجمد شدن می بایستی با روش های سنگ زنی ماشین کاری و ... زوائد را از بین برد. درحال حاضر قیمت 500 گرم آرالدیت ژلکت آبی 404 بالغ بر 400000 ریال می باشد.

عملیات قالب گیری آرالدیت ها بسیار شبیه فایبر گلاس می باشد. می توان استباط نمود که آرالدیت ها شکل بسیار برتر و عالی از فایبر گلاس ها هستند .در حال حاضر قیمت هر کیلو  از فایبر گلاسها 15000 ریال می باشد . که کاربرد فراوان آنرا درسپر و جلو داشبرد و قطعات پوشش داخل اتومبیل ها می توان دید.

مراحل قالب گری  آرالدیت ها بصورت ساده بشرح زیر است.

1-   طراحی و ساخت مدل مادر (اصلی ) و صاف وصیقلی  نمودن سطوح آن پس از از رنگ  کاری.

2-   نصب پیچ های پران و پوشش دادن مدل اصلی با مواد جدا کننده  دردو مرحله (QZ ) .

3-   پوشش دادن سطح مورد نظر به  مواد آرالدیت 404 آبی یا 410 سفید (ژلکت ) دردو مرحله .

4- تقویت نمودن سطح پشت ژلکت با الیاف مصنوعی (پشم شیشه ) بعلاوه مواد آرالدیت M یا مواد پرکننده (ماسه سیلیس ، پودر چوب و ...) بعلاوه آرالدیت M  دردو مرحله .

5-   خارج  نمودن مدل اصلی از قالب آرالدیت به کمک پیچ های پران.

o   سیلیکون ها : یکی از موادی که پس از قالب گیری قابلیت ارتجاعی بالایی دارد سیلیکون ها هستند اکثر قالب قطعات گچی پیچیده  تزئینی همچون  مجسمه های موجود دربازار را از جنس سیلیکونهای می سازند. سیلیکون هایی مخصوص ریخته گری وجود دارند که در برابر حرارت حدود 600 الی 700  از خود  مقاومت نشان می دهند. لذا قطعاتی همچون سرب ورودی و... را می توان  دراین نوع از مدل ریخته گری نمود.

2-4) انواع مدل برمبنای قالب گیری :

الف- مدل های دستی : درمواردیکه ساختمان مدل ها به گونه ای است که قالب گیری ماشینی امکان پذیر نباشد به روشی دستی ( سنتی ) آنها را قالب گیری و ریخته گری می نمایند. و معمولاً این قطعات سطح جداشی غیر یکنواخت (شکسته ) دارند. با تعداد دفعات ریخته گری و تولید  محدودی دارند.

ب- مدل های ماشینی : اگر بخواهند تعدادی بسیار زیادی قطعه ریخته گری و تولید  نمایند از مدل های ماشینی استفاده می کنند. چون مدل ها دراین روش برروی صفحه ای مخصوص ماشین قالب گیری نصب می شوند به مدل های صفحه ای ماشینی نیز معروفند . در این روش یک نیمه مدل صفحه ای را می توان طراحی نموده و ساخت و از آن با دوبار قالب گری برای قالب ریزی ورودی  استفاده کرد.

3-4) انواع مدل برمبنای سطح جدایش:

·       مدل یکپارچه

·       مدل دو یا سه پارچه

·       مدل صفحه ای

4-4) انواع مدل برمبنای تولید:

·   مدل های ذوب شونده : مدل های یکبار مصرف که برای یکبار قالب گیری و ریخته گری استفاده می شود گویند همچون مدل های یونولیتی و مومی .

·   مدل های نیمه دائم: عبارتند از مدل هایی که بخش هایی از آنها تشکیل شده اند از مدل های از بین رونده.

·   مدل های دائم: به مدلهایی گویند که تمام بخش های مدل پس از بارها قالب گیری و ریخته گری دوباره برای مواد دیگر قابل استفاده هستند. همچون مدل های فلزی .

5- سطح جدایش

جهت خارج نمودن مدل از قالب ماسه ای تعیین سطح جدایش بسیار اهمیت دارد پس از مشخص شدن سطح جدایش بدیهی است که کلیه سطوح موازی با سطح جدایش اصطکاک  یا قالب ماسه ای را ندارند اما  کلیه سطوح عمود بر سطح جدایش اصطکاک بسیاری با سطح ماسه دارند و اگر شیب مناسب برای خروج مدل از قالب ماسه ای درنظر گرفته شود آن قسمت هایی که اصطکاک  با قالب  ماسه ای رادارند ریزش نموده و قالب خراب می شود . لذا سطح جدایش این امکان رامی دهد که اولاً نسبت به آن درجه بالا و درجه پایین گردد و ثانیاًً سطوح شیب دار تعیین و ساخته شود تا امکان خارج ساختن مدل از قالب ماسه ای بوجود آید علامت سطح جدایش درنقشه های مدل سازی بصورت  می باشد که O OVER  (درجه بالا ) و U به معنای UNDER (درجه  زیری) می باشد.

 اغلب قطعات با سطح جدایش افقی قالب گیری می شوند علت آن افقی بودن سطح جدایش درجه ها می باشد (ریخته گری سنتی )  . سطح جدایش  عمودی مخصوص ریخته گری به روش عمودی می باشد (روش ریخته گری ماشینی ).

انواع سطح جدایش بصورت ذیل می باشد:

1-  سطح جدایش ساده ( یکنواخت)

6- اضافات مدل سازی

اهم اضافات مدل سازی اضافه شیب- اضافه تراش و اضافه انقباض می باشد که به ترتیب مذکور پس از محاسبه و روی نقشه های مدل سازی اعمال می شوند.

1-6) اضافه شیب : برای جلوگیری از اصطکاک سطح عمود بر سطح جدایش کلیه این سطوح را بصورت شیب دار درنظر گرفته و می سازیم محاسبه و اعمال شیب به سه روش شیب اضافه شیب نقصانی و شیب میانی می باشد.

درروش اضافه ،‌مقدار شیب به اندازه مدل افزوده می شود و وزن قطعه بیشتر می شود  اگر درنقشه ای روش اعمال شیب را نداده باشند از روش اضافه استفاده می نماییم.

2-6) اضافه تراش: انجام اعمالی همچون تراش کاری سنگ کاری ، سوارخ کاری و ... به روی قطعه  باعث افزایش قیمت تمام شده آن خواهد شدلذا می بایستی ترتیبی اتخاذ گردد که حتی المقدور این فرآیند کمتر شود همانند : روشهای دایکاست ( ریخته گری تحت فشار) و ریخته گری دقیق و ... که مراحل ماشینی کاری و ... به حداقل ممکن می باشد.

مثال : برای یک قطعه چدنی بطول 700 میلی متر طبق این نمودار می بایستی 4 میلی متر اضافه تراش درنظر گرفته شود.

3-6 اضافه انقباض: بدیهی است که کلیه فلزات هنگام قرار گرفتن دربرابر حرارت وگرما منبسط می گردند .لذا اگر برای قطعه چدنی فرضی به شکل مکعب مربع به ابعاد 100 میلیمتر به اندازه 2/1 میلیمتر کسر حجم خواهیم داشت(2/1%) و اگر قطعه آلومینیومی باشد حدوداً 1% انقباض داشته و از ابعاد مورد نظر ما کمتر می شود  لذا می بایستی باتوجه به درصد انقباض فلزات مدل را با حجم وابعاد بیشتری طراحی و ساخت تااین کسری ازبابت انقباض درریخته گری تامین گردد.

7- جنس مواد:

o      چوب (توسکا- راش – ممرز- افرا- کاج- گردو-...)

o      آلیاژهای فلزی (آلومینیوم – چدن – فولاد – مس- ...)

o      پلاستیک (پلی استی رل- آرالدیت – سیلیکون- ...)

o      مواد معدنی ( گچ و...)

o      موم

درمورد سه ردیف اول قبلاً توضیحاتی داده شده است اما در مورد 2 ردیف آخر توضیحاتی بشرح ذیل داده می شود:

مواد معدنی (گچ و ...) :این مواد کاربرد زیادی در طول سازی ندارد ولی بعلت نرم بودن قابلیت شک پذیری خوبی دارند و کار برروی آنها آسان است و مدل هایی  از این جنس ارزان قیمت می باشند.

گچ: از ترکیبات آب و سولفات کلیسم بدست می آیدو معادن آن درطبیعت یافت می شود. مدلهای گچی با استفاده از مدل اولیه  و شابلون تهیه می شوند.

مومها : این روش را اطلاحا قالب گیری سرامیکی  نیز میگویند . جنس مدل ازموم و سایر مواد ذوب شونده است برای ساخت مدل مومی ازقالبهای ماتریسی به روش تزریقی استفاده می شود سپس مدل های مومی برروی یک سیستم راهگاهی مونتاژ می گردند. که اصطلاحا مدل خوشه ای نامیده میشوند درهر مرحله مدل و قالب نابود شده و از بین می رود مواردی استفاده  این روش برای تولید ریخته گری قطعات ظریف دستگاهها بافندگی ،‌اسلحه سازی ‌،ماشینهای تحریر ،‌یراق آلات ، قطعات پمپ و توربین راکتورها و ... میباشد.

درروش کمپاکت ابتدا مدل خوشه ای را درجهت برعکس روی صفحه ای قرار داده ودرجه (کلاف) را روی صفحه می گذارند وسپس ماسه می ریزند.

اما درروش پوسته ای مدل خوشه ای از بین 8 الی 13 بار در داخل حوضچه سرامیک غوطه می سازند تا پوسته لازم بعنوان قالب ریخته گری تشکیل شود.

8-  ماهیچه ها :

ماهیچه قسمتی از قالب است که باعث ایجاد حفره ،‌سوراخ ، شکاف ، داخل قطعه ریختگی می شود. ماهیچه پس از ساخته شدن با کمک جعبه ماهیچه ( BOX CORE ) درمحل مخصوص به خود درداخل قالب ماسه ای قرار داده می شود.

9-  تکیه گاهها و ریشه ماهیچه ها :

همانطور که قبلا نیز اشاره شد تولد و ریخته گری قطعات پیچیده بدون ماهیچه امکان پذیر نیست و فقط با قراردادن ماهیچه درداخل قالب می توان فرم داخلی قطعات یا ضخامت ، آنها را بوجود  آورد لذا جهت دقت درتعیین ضخامت قطعات ماهیچه می بایستی دقیقاً درمحل خویش قرار گیرد. به همین منظور بر روی مدل های ماهیچه دار زائده هایی را ایجاد می نمایند. که به آنها تکیه گاه گویند این تکیه گاهها باعث می شوند که محلی جهت قرار دادن ماهیچه درقالب ماسه ای ایجاد شود که درقالب ماسه ای بدان بسر ماهیچه گویند (محل استقرار ریشه ماهیچه)ئ وهمین زائده ها را درماهیچه ریشه ماهیچه گویند.

10- سیستم های راهگاهی و تغذیه ها :

برای اینکه ذوب به محفظه قالب برسد و قطعه بدون عیب ریخته گری شود نیاز به طراحی و ساخت سیستم راهگاهی و تغذیه وجود دارد وظیفه سیستم های راهگاهی رساندن ذوب به محفظه قالب و وظیفه تغذیه ها تکمیل کسری ذوب درهنگام انقباض یا ... میباشد طراحی سیستم های راهگاهی و تغذیه یکی از مباحث پیچیده متالورژی و ریخته گری باشد که از وظایف مهندسین و تکنسینهای متالورژی و ریخته گری می باشد.

11- روش های قالب گیری:

11-1) روش قالب گیری دستی : بعلت تعداد کم دفعات ریخته گری و همچنین ریخته گری قطعات خیلی بزرگ و پیچیده بودن سطح جدایش هنوز روش قالب گیری دستی ( سنتی ) رایج می باشد و درحال حاضر درایران بجز چند کارخانه بزرگ اکثر کارگاهها و کارخانجات از روش قالب گیری دستی استافه می نمایند.

11-2) روش قالب گیری ماشینی: هنگامیکه بخواهند قطعات کوچک با ، تعداد دفعات تولید زیاد را ریخته گری نمایند. اگر که سطح جدایش آنها یکنواخت و ساده باشد  قالب گیری و ریخته گری ماشینی  استفاده می نمایند.

[ پنج‌شنبه 25 آذر‌ماه سال 1389 ] [ 11:44 ] [ رضا ]
.: Weblog Themes By Iran Skin :.

درباره وبلاگ

یک ایرانی
آمار سایت
تعداد بازدید ها: 193945

خبرنامه بروز رسانی سایت

ایمیل خودرا وارد نمائید:

Delivered by FeedBurner

جستجو درسایت
Google

دراین وبلاگ
در کل اینترنت